Novas

Foi aprobado pola Comisión de Saúde Pública do Consello Interterritorial do Sistema Nacional de Saúde na Reunión do 16 de febreiro de 2023 e foi informada a  Comisión Nacional de Seguridade e Saúde no Traballo foi informada  na Reunión da súa Comisión Permanente do 19 de xuño de 2023.

Este protocolo foi elaborado no marco da Ponencia de Saúde Laboral da Comisión de Saúde Pública do Consello Interterritorial do SNS e foi revisado pola área de biocidas e produtos químicos da Subdirección Xeral de Sanidade Ambiental e Saúde Laboral, e o Instituto Nacional de Seguridade e Saúde no Traballo. Para a súa elaboración definitiva, a proposta inicial foi debatida e enriquecida cos representantes dos interlocutores sociais, das Comunidades Autónomas e da Administración Xeral do Estado, así como coas sociedades científicas da medicina e a enfermería do traballo

O presente protocolo para a vixilancia da saúde é de aplicación ás persoas traballadoras que estean expostas a riscos que poidan derivarse da presenza de axentes químicos no lugar de traballo ou de calquera actividade profesional con axentes químicos e, en xeral, a quen teña risco de exposición a substancias e mesturas, segundo quedan definidas no Regulamento (CE) nº 1272/2008 do Parlamento Europeo e do Consello, do 16 de decembro de 2008, sobre clasificación, etiquetaxe e envasado de substancias e mesturas (Regulamento CLP), polo que se modifican e derrogan as Directivas 67/548/CEE e 1999/45/CE e modifícase o Regulamento (CE) nº 1907/2006.

Na aplicación da guía terase en conta que o Real Decreto 374/2001, do 6 de abril, sobre a protección da saúde e seguridade dos traballadores contra os riscos relacionados cos axentes químicos durante o traballo.

Segundo datos da Axencia Europea de Seguridade e Saúde no Traballo, tomados da segunda edición da European Survey of Enterprises on New and Emerging Risks (ESENER-2), en 2015, o 38% das empresas entrevistadas declararon ter exposición a substancias químicas ou biolóxicas en forma de líquidos, fumes ou po. Datos similares presentáronse no informe preliminar dos principais achados da terceira edición (ESENER-3), de 2019.

Os sectores nos cales as empresas declararon unha prevalencia particularmente elevada de substancias perigosas na enquisa ESENER-2 foron: agricultura, sector forestal e sector pesqueiro, sector manufactureiro, construción, manipulación de residuos e subministración de enerxía. Ademais, a enquisa mostrou evidencias de que o persoal de sectores en crecemento, tales como o do coidado social e de saúde, transporte, e industria da reciclaxe, poderían experimentar altos niveis de exposición a substancias perigosas. En todo caso, ningún sector está completamente libre de substancias perigosas e por iso é vital abordar a cuestión alá onde se produza a exposición.

Unha adecuada vixilancia da saúde por risco químico, como a que deben realizar os servizos de prevención de riscos laborais (SPRL), debería xerar información valiosa para avanzar na mellora do coñecemento dos devanditos riscos, danos e na súa prevención.

O ou a especialista en medicina do traballo, para realizar a vixilancia específica da saúde deberá dispoñer da avaliación de riscos, na cal estarán identificadas as substancias ás que poden estar expostas as persoas traballadoras. Os resultados da avaliación de riscos deben quedar recolleitos na historia clínico-laboral da persoa traballadora. Para a realización da vixilancia sanitaria específica teranse en conta os aspectos recolleitos nas fichas que se elaboraron para cada produto químico. A vixilancia da saúde consta de 2 partes:

• Vixilancia individual da saúde: inicial, periódica, tras ausencia prolongada por motivos de saúde e a vixilancia da saúde postocupacional.
• Vixilancia colectiva da saúde: pola empresa cando o traballador continúes nela ou polo SNS cando cesase na empresa.

Inclúense neste protocolo:

• Criterios de valoración da aptitude para o traballo, orientacións da pauta para seguir no caso de embarazo ou lactación natural con risco de exposición a axentes químicos no posto de traballo
• Criterio de actuación do médico ou médica do traballo que sospeite atoparse ante un caso de enfermidade profesional procederá a comunicalo tal e como establece o Art. 5 do RD 1299/2006, do 10 de novembro, polo que se aproba o cadro de enfermidades profesionais no sistema da Seguridade Social e establécense criterios para a súa notificación e rexistro, á Mutua ou Empresa Colaboradora da Seguridade Social ou ao INSS, a través do órgano competente en cada Comunidade Autónoma.
• Conduta que se debe seguir no caso de diagnóstico de enfermidade profesional.
• Pautas acerca da xestión da conservación de documentación da exposición a axentes químicos, incluídos os canceríxenos.
• A Vixilancia colectiva da saúde

Este documento inclúe ademais 3 anexos. O anexo I inclúe con cuestionarios de síntomas respiratorio, dermatolóxico, audiolóxico e neurolóxico. O anexo II, unha listaxe non exhaustiva de indicadores para a vixilancia colectiva da saúde (de condicións de base na empresa, de determinantes de risco laboral e de danos na saúde específicos por exposición a produtos químicos). O anexo III, inclúe fichas exemplo de substancias e mesturas: benceno, permanganato de potasio, disolvente universal, endurecedor líquido de uso industrial e profesional e funxicida.